menu close arrow_back_ios arrow_back_ios person_add login

Probiotyki w profilaktyce infekcji – rola mikrobioty jelitowej w modulacji odpowiedzi immunologicznej na każdym etapie życia

Z GABINETU DIETETYKA

01-02-2026

63/2025

Probiotyki coraz częściej postrzegane są jako aktywni regulatorzy odpowiedzi immunologicznej, a nie jedynie wsparcie dla trawienia. Rosnąca liczba badań wskazuje, że modulacja mikrobioty jelitowej może realnie zmniejszać ryzyko i nasilenie infekcji, zwłaszcza górnych dróg oddechowych. 

Infekcje górnych dróg oddechowych pozostają jedną z najczęstszych przyczyn zachorowalności zarówno w populacji dzieci, jak i dorosłych. W ostatnich latach rosnące zainteresowanie badaczy koncentruje się na roli mikrobioty jelitowej jako kluczowego regulatora odpowiedzi immunologicznej organizmu. Dane eksperymentalne i kliniczne wskazują, że modulowanie mikrobioty jelitowej poprzez stosowanie wyselekcjonowanych szczepów probiotycznych może istotnie zmniejszać ryzyko infekcji oraz wpływać na ich przebieg1-4.

 

JELITA JAKO KLUCZOWY NARZĄD UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO

Jelita stanowią największy narząd immunologiczny człowieka. Tkanka limfatyczna związana z jelitami (GALT, ang. gut-associated lymphoid tissue) obejmuje kępki Peyera, izolowane grudki chłonne, limfocyty śródnabłonkowe oraz liczne populacje komórek prezentujących antygen. Szacuje się, że nawet 70% wszystkich komórek układu odpornościowego lokalizuje się w obrębie jelit5. Bariera jelitowa, złożona z nabłonka jelitowego, warstwy śluzu oraz mikrobioty, pełni funkcję selektywnej ochrony przed patogenami. Zaburzenia jej integralności prowadzą do zwiększonej translokacji drobnoustrojów oraz nadmiernej aktywacji odpowiedzi zapalnej, co sprzyja podatności na infekcje6.

 

MECHANIZMY IMMUNOMODULACYJNE MIKROBIOTY JELITOWEJ

Mikrobiota jelitowa oddziałuje z komórkami odporności wrodzonej poprzez receptory rozpoznające wzorce molekularne (PRR), w tym receptory Toll-like (TLR). Aktywacja TLR przez komponenty bakterii komensalnych prowadzi do fizjologicznej aktywacji odpowiedzi zapalnej, niezbędnej do skutecznej eliminacji patogenów przy jednoczesnym zachowaniu tolerancji immunologicznej7. Bakterie jelitowe uczestniczą w różnicowaniu limfocytów T, w tym limfocytów regulatorowych (Treg), kluczowych dla utrzymania równowagi immunologicznej. Zaburzenia mikrobioty mogą prowadzić do nieprawidłowego profilu cytokinowego oraz nadmiernej reakcji zapalnej8. Jednym z najlepiej udokumentowanych mechanizmów jest stymulacja produkcji wydzielniczej immunoglobuliny A (IgA). IgA wiąże patogeny w świetle jelita, ograniczając ich adhezję do nabłonka oraz ułatwiając ich eliminację bez indukowania stanu zapalnego9. Mechanizm ten ma szczególne znaczenie w ochronie przed infekcjami wirusowymi. Coraz więcej dowodów wskazuje na istnienie osi jelito–płuca, w której mikrobiota jelitowa wpływa na odpowiedź immunologiczną w obrębie dróg oddechowych. Migracja aktywowanych komórek odpornościowych z jelit do płuc może tłumaczyć obserwowany w badaniach klinicznych spadek częstości infekcji górnych dróg oddechowych podczas suplementacji probiotyków10.

Probiotyki coraz częściej postrzegane są jako aktywni regulatorzy odpowiedzi immunologicznej, a nie jedynie wsparcie dla trawienia. Rosnąca liczba badań wskazuje, że modulacja mikrobioty jelitowej może realnie zmniejszać ryzyko i nasilenie infekcji, zwłaszcza górnych dróg oddechowych. 

Chcesz przeczytać więcej?

Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.


O autorze

mgr Daria Kotek

CZYTAM ARTYKUŁY

Dietetyczka Instytutu Mikroekologii w Poznaniu. Absolwentka Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu na kierunku Dietetyka. Swoją wiedzę pogłębia nieustannie poprzez liczne szkolenia i kursy. Dzięki temu nie tylko wzbogaca, ale również ugruntowuje swoje wiadomości nt. nadwrażliwości pokarmowych oraz mikrobioty jelitowej. Specjalizuje się w dietach eliminacyjnych, ma doświadczenie w pracy z pacjentami z nadwagą oraz otyłością. Uczestniczyła, zarówno jako słuchaczka, jaki i prelegentka, w warsztatach, szkoleniach i konferencjach dietetycznych.


Czytaj więcej