Rak szyjki macicy (ang. cervical cancer, CC) jest piątym najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet na świecie, z szacunkową liczbą 604 tys. nowych przypadków w 2024 r21. W Europie w 2022 roku odnotowano się około 33 000 nowych przypadków oraz 15 000 zgonów22 . Rak szyjki macicy dotyka głównie osoby powyżej 40 roku życia, przy czym najwyższa zapadalność występuje w grupie wiekowej 55–59. Współczynnik umieralności rośnie wraz z wiekiem20 Obciążenie chorobą znacząco różni się pomiędzy krajami europejskimi, przy czym państwa Europy Wschodniej, w tym Polska, należą do krajów o najwyższych wskaźnikach zachorowalności i umieralności1,2.

Leczenie żywieniowe staje się integralnym elementem terapii onkologicznej, a rola dietetyka wykracza dziś daleko poza układanie jadłospisu. Najnowsze rekomendacje POLSPEN porządkują zasady opieki żywieniowej na każdym etapie leczenia i podkreślają znaczenie wczesnej identyfikacji ryzyka niedożywienia oraz indywidualizacji postępowania.

Zaburzenia pracy przewodu pokarmowego należą do najczęstszych działań niepożądanych terapii onkologicznej i mogą znacząco pogarszać stan odżywienia oraz jakość życia pacjentów. Nudności, biegunki, zaparcia czy zapalenie błony śluzowej jamy ustnej często utrudniają realizację leczenia i zwiększają ryzyko niedożywienia. Coraz więcej badań wskazuje, że odpowiednio dobrane postępowanie żywieniowe oraz wsparcie mikrobioty jelitowej mogą skutecznie łagodzić objawy i wspierać regenerację przewodu pokarmowego w trakcie terapii przeciwnowotworowej.

Niedobór cynku jest częstym, lecz często niedostrzeganym problemem u pacjentów onkologicznych, wynikającym z choroby, jej leczenia oraz zaburzeń odżywienia. Pierwiastek ten odgrywa kluczową rolę w odporności, naprawie DNA i regulacji procesów komórkowych, dlatego jego deficyt może pogarszać przebieg choroby i tolerancję terapii. Coraz więcej badań wskazuje, że monitorowanie i odpowiednie korygowanie poziomu cynku może mieć istotne znaczenie dla jakości życia i rokowania chorych.

Rak trzustki należy do nowotworów o najwyższej śmiertelności, a leczenie chirurgiczne – w tym pankreatektomia – wiąże się z poważnymi konsekwencjami metabolicznymi i żywieniowymi. Całkowite lub częściowe usunięcie trzustki oznacza konieczność stałej insulinoterapii, suplementacji enzymów trzustkowych oraz precyzyjnie zaplanowanej diety. Odpowiednio prowadzona terapia żywieniowa odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu powikłaniom, poprawie jakości życia i wsparciu rekonwalescencji pacjenta.

Przewlekły stan zapalny sprzyja katabolizmowi białek mięśniowych, prowadząc do utraty masy i siły mięśniowej oraz pogorszenia tolerancji leczenia u pacjentów onkologicznych. Kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) mogą modulować ten proces, wspierając stan odżywienia i ograniczając wybrane powikłania terapii.

Wapń odgrywa istotną rolę w profilaktyce oraz przebiegu klinicznym raka jelita grubego^1,2. Dowody epidemiologiczne wskazują na istotny efekt ochronny wapnia z diety, szczególnie pochodzącego z produktów mlecznych^3,4,5. Skuteczność suplementacji jest jednak zmienna i zależna od genotypu oraz stężenia witaminy D^6,7. 

Indywidualnie dopasowane żywienie odgrywa kluczową rolę w leczeniu raka szyjki i trzonu macicy. Choć oba nowotwory różnią się etiologią i czynnikami ryzyka, łączy je potrzeba kontroli masy ciała, zapobiegania sarkopenii i modulowania stanu zapalnego.