Celiakia (choroba trzewna) jest przewlekłą chorobą immunologiczną prowadzącą do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego w konsekwencji spożycia glutenu u osób predysponowanych genetycznie. Charakteryzuje się obecnością swoistych autoprzeciwciał, przede wszystkim przeciwko transglutaminazie tkankowej 2 (anty-TG2) w kl. IgA, oraz zmianami histopatologicznymi obejmującymi zwiększoną liczbę limfocytów śródnabłonkowych, rozrost krypt i zanik kosmków jelitowych¹⁻⁴.
Celiakia występuje u około 1% populacji krajów zachodnich i częściej dotyczy kobiet. Istotną rolę w etiopatogenezie odgrywa predyspozycja genetyczna, przede wszystkim obecność HLA-DQ2.5 i HLA-DQ8, jednak sama nie jest wystarczająca do rozwoju choroby. Kluczowym czynnikiem środowiskowym pozostaje ekspozycja na gluten1-4.
Najnowsze wytyczne systematyzują zasady diagnostyki, leczenia i długoterminowego monitorowania choroby, podkreślając znaczenie interdyscyplinarnej opieki, w tym roli dietetyka.
Poniższe opracowanie stanowi praktyczne omówienie najnowszych wytycznych Sekcji Jelitowej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii dotyczących diagnostyki, leczenia i monitorowania celiakii¹.
We wrześniu 2026 roku opublikowano pierwsze polskie wytyczne dotyczące diagnostyki, leczenia i monitorowania celiakii u dorosłych. Dokument porządkuje najważniejsze zasady postępowania z pacjentem, uwzględniając m.in. aktualne europejskie standardy ESsCD oraz znaczenie kompleksowej opieki dietetycznej.
Karolina Skonieczna-Żydecka
Błonnik pokarmowy jest jednym z kluczowych czynników kształtujących funkcjonowanie mikrobioty jelitowej, dostarczając mikroorganizmom substratów wykorzystywanych w procesach fermentacji. Znaczenie dla zdrowia ma jednak nie tylko jego ilość, lecz także różnorodność, struktura i fermentowalność poszczególnych frakcji. Dostępne dane wskazują, że odpowiednio zróżnicowane źródła błonnika mogą wpływać na aktywność metaboliczną mikrobioty, w tym produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych oraz integralność bariery jelitowej.
czytaj dalej
mgr Paulina Chrzan
Olej rzepakowy od lat zajmuje ważne miejsce w zaleceniach żywieniowych ze względu na korzystny profil kwasów tłuszczowych i zawartość kwasu α-linolenowego. W artykule przedstawiono najnowsze dane dotyczące możliwej obecności glifosatu w oleju rzepakowym, uwzględniając jego właściwości fizykochemiczne oraz losy tego związku podczas przetwarzania nasion.
czytaj dalej
dr n. med i n. o zdr. Karolina Janion
Bor jest pierwiastkiem obecnym przede wszystkim w produktach roślinnych, którego znaczenie biologiczne wciąż pozostaje przedmiotem badań. Dostępne dane wskazują na jego możliwy udział m.in. w gospodarce mineralnej, procesach zapalnych, metabolizmie i funkcjonowaniu mikrobioty, jednak siła dowodów w poszczególnych obszarach jest zróżnicowana.
czytaj dalej
