Kwas dokozaheksaenowy (DHA) to ważny składnik dla prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego. Należy do rodziny kwasów omega-3 i w gruncie rzeczy jest syntetyzowany w organizmie człowieka z kwasu α-linolenowego, ale często w ilości niewystarczającej do pełnienia wszystkich istotnych funkcji fizjologicznych. Z tego powodu tak ważne jest dostarczenie go ze zwyczajową dietą lub poprzez jej suplementację. DHA uczestniczy w rozwoju funkcji wzrokowych, sensorycznych i poznawczych. W związku z powyższym w ogólnoświatowych rekomendacjach podkreśla się potrzebę przyjmowania tego kwasu zarówno przez kobiety w ciąży, jak i małe dzieci.

W czerwcu 2026 r. światło dzienne ujrzała aktualizacja zaleceń klinicznych dotyczących postępowania u chorych na otyłość. Nowe stanowisko jest dwukrotnie obszerniejsze od swojej poprzedniej edycji opublikowanej w 2024 roku, liczba rozdziałów wzrosła z 16 do 21, a zmiany nie mają charakteru wyłącznie redakcyjnego – dotyczą bowiem takich kwestii, jak sposób rozpoznawania choroby czy definiowania celów terapeutycznych. Poniższy artykuł ma za zadanie w telegraficznym skrócie streścić najważniejsze założenia najnowszych zaleceń oraz zestawić je z rekomendacjami z roku 2024, ze szczególnym uwzględnieniem elementów istotnych w codziennej praktyce klinicznej.

Polskie Towarzystwo Dietetyki opracowało stanowisko naukowe dotyczące żywienia osób z otyłością leczonych agonistami receptora GLP-1 (np. semaglutyd) i podwójnymi agonistami GIP/GLP-1 (tirzepatyd). Dokument zawiera 21 stanowisk i ma jedno przesłanie: lek zmniejsza apetyt, ale nie dba o jakość tego, co pacjent je – to zadanie dietetyka.

Badania laboratoryjne są ważnym elementem diagnostyki chorób wątroby, jednak pojedynczy nieprawidłowy wynik nie zawsze świadczy o uszkodzeniu lub zaburzeniu funkcji tego narządu. Kluczowe znaczenie ma łączna interpretacja parametrów oraz określenie dominującego wzorca nieprawidłowości. Wyniki należy odnosić do obrazu klinicznego i wywiadu, aby właściwie ocenić ich znaczenie diagnostyczne.

Bezpieczeństwo żywności kojarzy się przede wszystkim z ochroną przed zagrożeniami związanymi z jakością i składem produktów, jednak u części pacjentów może stać się źródłem przewlekłego lęku i potrzeby nadmiernej kontroli. Doświadczenie traumy może wpływać na relację z ciałem i sprawiać, że kontrolowanie jedzenia staje się sposobem na odzyskanie poczucia bezpieczeństwa, przewidywalności i wpływu. Jak rozpoznać, kiedy troska o zdrowe odżywianie przekracza granicę i jak prowadzić pracę z pacjentem z wykorzystaniem podejścia trauma-informed care?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197), wprowadza zmiany w funkcjonowaniu przedszkolnych i szkolnych stołówek, do których placówki rozpoczęły przygotowania jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. Choć nowelizację Rozporządzenia Ministra Zdrowia opublikowano w Dzienniku Ustaw pod koniec lutego, szersze zainteresowanie mediów i opinii publicznej pojawiło się dopiero niemal pół roku później, wraz z wejściem przepisów w życie.

Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) oraz zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) należą do najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych wieku dziecięcego. Z perspektywy dietetyka ich znaczenie wynika nie z potrzeby stosowania „specjalnej diety”, ale przede wszystkim z częstego współwystępowania trudności związanych z karmieniem i jedzeniem, wybiórczości pokarmowej, zaburzeń stanu odżywienia, niedoborów składników odżywczych, problemów żołądkowo-jelitowych oraz wpływu farmakoterapii na apetyt i wzrastanie. Postępowanie żywieniowe powinno być integralnym elementem kompleksowej opieki nad dzieckiem, a punktem wyjścia w pracy dietetyka powinien być rzeczywisty problem żywieniowy i kliniczny dziecka, a nie sama diagnoza neurorozwojowa.

Kwasy omega-3, przede wszystkim EPA i DHA, od lat są przedmiotem badań w kontekście gospodarki lipidowej, stanu zapalnego i ryzyka sercowo-naczyniowego. W chorobie otyłościowej zainteresowanie nimi jest szczególne, jednak wyniki badań nie są jednoznaczne dla wszystkich parametrów metabolicznych. Co obecnie wiadomo o ich wpływie na triglicerydy, procesy zapalne, funkcjonowanie mięśni i inne aspekty zdrowia osób z otyłością oraz na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu?

Dieta bezglutenowa jest podstawą leczenia celiakii, a jej wpływ na funkcję wątroby został dobrze udokumentowany u pacjentów z podwyższoną aktywnością aminotransferaz i współwystępującą celiakią. Coraz częściej analizuje się jednak możliwe związki między glutenem, osią jelito–wątroba a takimi schorzeniami jak MASLD czy autoimmunologiczne choroby wątroby.

Selen uczestniczy w procesach istotnych dla prawidłowego funkcjonowania mięśnia sercowego i naczyń, m.in. poprzez działanie zależnych od niego selenoprotein. Badania wskazują na związek niedostatecznego zaopatrzenia w ten pierwiastek z wybranymi problemami sercowo-naczyniowymi, jednak wyniki badań interwencyjnych wymagają ostrożnej interpretacji.

Rak szyjki macicy (ang. cervical cancer, CC) jest piątym najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet na świecie, z szacunkową liczbą 604 tys. nowych przypadków w 2024 r21. W Europie w 2022 roku odnotowano się około 33 000 nowych przypadków oraz 15 000 zgonów22 . Rak szyjki macicy dotyka głównie osoby powyżej 40 roku życia, przy czym najwyższa zapadalność występuje w grupie wiekowej 55–59. Współczynnik umieralności rośnie wraz z wiekiem20 Obciążenie chorobą znacząco różni się pomiędzy krajami europejskimi, przy czym państwa Europy Wschodniej, w tym Polska, należą do krajów o najwyższych wskaźnikach zachorowalności i umieralności1,2.

We wrześniu 2026 roku opublikowano pierwsze polskie wytyczne dotyczące diagnostyki, leczenia i monitorowania celiakii u dorosłych. Dokument porządkuje najważniejsze zasady postępowania z pacjentem, uwzględniając m.in. aktualne europejskie standardy ESsCD oraz znaczenie kompleksowej opieki dietetycznej.

Błonnik pokarmowy jest jednym z kluczowych czynników kształtujących funkcjonowanie mikrobioty jelitowej, dostarczając mikroorganizmom substratów wykorzystywanych w procesach fermentacji. Znaczenie dla zdrowia ma jednak nie tylko jego ilość, lecz także różnorodność, struktura i fermentowalność poszczególnych frakcji. Dostępne dane wskazują, że odpowiednio zróżnicowane źródła błonnika mogą wpływać na aktywność metaboliczną mikrobioty, w tym produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych oraz integralność bariery jelitowej.

Olej rzepakowy od lat zajmuje ważne miejsce w zaleceniach żywieniowych ze względu na korzystny profil kwasów tłuszczowych i zawartość kwasu α-linolenowego. W artykule przedstawiono najnowsze dane dotyczące możliwej obecności glifosatu w oleju rzepakowym, uwzględniając jego właściwości fizykochemiczne oraz losy tego związku podczas przetwarzania nasion.

Bor jest pierwiastkiem obecnym przede wszystkim w produktach roślinnych, którego znaczenie biologiczne wciąż pozostaje przedmiotem badań. Dostępne dane wskazują na jego możliwy udział m.in. w gospodarce mineralnej, procesach zapalnych, metabolizmie i funkcjonowaniu mikrobioty, jednak siła dowodów w poszczególnych obszarach jest zróżnicowana.

Coraz więcej dowodów wskazuje, że w patogenezie depresji i zaburzeń lękowych istotną rolę odgrywa oś mikrobiota–jelita–mózg, łącząca funkcjonowanie przewodu pokarmowego z ośrodkowym układem nerwowym. Szczególne zainteresowanie budzą polifenole, które poprzez wpływ na skład mikrobioty, integralność bariery jelitowej oraz procesy zapalne mogą wspierać mechanizmy regulujące nastrój i odpowiedź na stres. Choć nie stanowią alternatywy dla leczenia, ich rola jako elementu wspomagającego interwencje żywieniowe w zaburzeniach psychicznych jest przedmiotem intensywnych badań.

Ciągłe monitorowanie glikemii (continuous glucose monitoring, CGM) to technologia umożliwiająca niemal nieprzerwany pomiar stężenia glukozy w płynie śródmiąższowym (tkankowym). Sensor umieszczany podskórnie dokonuje pomiarów co kilka minut, dzięki czemu możliwe jest śledzenie dobowych poziomów glikemii oraz reakcji glikemicznej organizmu w odpowiedzi na posiłki, aktywność fizyczną, stres czy sen. Pierwotnymi wskazaniami do CGM były cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, hipoglikemia reaktywna oraz cukrzyca ciążowa. Obecnie technika ta jest szeroko stosowania także poza diabetologią, m.in. jako narzędzie do monitorowania stanu zdrowia czy personalizacji dietoterapii.

Maślan, będący metabolitem bakterii jelitowych, odgrywa istotną rolę w utrzymaniu integralności bariery jelitowej oraz regulacji procesów metabolicznych i immunologicznych. U osób z cukrzycą typu 2 obserwuje się m.in. zmiany w składzie mikrobioty jelitowej, w tym mniejszą liczebność bakterii zdolnych do jego produkcji. Coraz więcej danych wskazuje, że suplementacja maślanem sodu może korzystnie wpływać zarówno na objawy ze strony przewodu pokarmowego, jak i wybrane parametry gospodarki węglowodanowej oraz masy ciała.